D.J.S. Turner, in Wereldoorlog II omgekomen piloot

Het Verhaal van Windesheim : ‘D.J.S. Turner.  Iedere dag komen er talloze verhalen op ons af, of je nu een boek leest, een film kijkt, een mop aan de bar vertelt of de laatste roddel hoort over een buurtbewoner. Je struikelt bijna letterlijk over de verhalen en het gekke is het verveelt nooit. De Historische vereniging Windesheim wil ook een verhaal vertellen: het Verhaal van Windesheim zoals het ooit was. Internet is daarbij een onuitputtelijke bron.

Dodenherdenking 4 mei
Op dodenherdenking verzamelen zich tegen half acht ’s avonds tientallen mensen bij de Windesheimer kerk en vormen samen een stille stoet op weg naar de begraafplaats. Bij het graf van de Engelse piloot wordt een overdenking gehouden, speelt Nooit Gedacht koraalmuziek en legt de voorzitter van PB plechtig een bloemstuk neer. Donald James Stanley Turner die zich Jimmy liet noemen was slechts 20 jaar oud toen hij op tweede kerstdag 1944 in Windesheim sneuvelde onder een regen van kogelvuur van de Duitse weermacht.

Ooggetuige
Gerben Swart heeft het van nabij meegemaakt als jongen van 14 jaar. Zijn vader werkte bij het spoor en het gezin was ondergedoken bij boer Niemeijer die halverwege Windesheim en Herxen woonde. Door Duitse inkwartiering werd deze plek te gevaarlijk. Een dubbel woonhuis aan het spoor (waarschijnlijk de Tippe waar later de familie Brand woonde), bood kansen. In de ene helft woonde de familie Buter, vader Buter was werkzaam bij de steenfabriek. De andere helft van het huis was niet bewoond en baron de Vos van Steenwijk, eigenaar van het huisje gaf toestemming om er te wonen. De zuster van Gerben, Geertje, nog niet zo lang geleden bevallen van dochter Willemien, woonde met haar man Willem van Lohuizen in de boerderij waar later de ‘jonker’ en nu familie Jansen woont. Gerben heeft vele jaren later zijn levensverhaal laten optekenen: “Tweede kerstdag 1944. De lucht trilde van het vliegtuiggedreun en het afweergeschut. Plotseling een enorme klap, een grote lichtflits. De ramen knalden kapot. Een vliegtuig barstte boven Windesheim uit elkaar. Engelse piloten probeerden de IJsselbrug bij Zwolle te bombarderen en te beschieten. Maar werden hevig beschoten door het afweergeschut van de Duitsers. De bommenwerper van piloot Donald James Turner, 20 jaar oud, werd geraakt. De bommen, die hij nog aan boord had, spatten uit elkaar en vernietigden het vliegtuig. De cockpit kwam in zijn geheel met Donald James nog aan de stuurknuppel in het weiland terecht, vlakbij het boerderijtje waar Gerben woonde. Hij had als enige zichtbare verwonding, een bloedende streep over zijn voorhoofd. Een week lang heeft hij daar, in zijn cockpit, in de vrieskou gelegen. Voor Gerben een beeld om nooit te vergeten”. Uit navraag bij Rein van Lohuizen wordt duidelijk dat het vliegtuig is neergestort tussen de spoorbaan en de Veldweg. Waarom de Duitsers de piloot zolang in het weiland hebben laten liggen, is een raadsel. Het kan zijn dat men de bevolking wilde tonen “wij Duitsers kunnen de Engelsen verslaan”, of uit disrespect of misschien een praktische reden dat het bij vorst en sneeuw lastig was het vliegtuigje met het stoffelijk overschot te bergen.

Militaire operatie
Veel informatie is er niet te vinden over de actie die luitenant Jimmy Turner uitvoerde. Wat we weten is dat hij als oorlogsvrijwilliger met 12 andere jachtbommenwerpers vanuit Deurne bij Antwerpen opsteeg voor waarschijnlijk een routineklus. Hij bestuurde het eenmansvliegtuig Hawker Typhoon met 4 bommen aan boord met de opdracht de IJsselbruggen te vernietigen. Het werd zijn laatste reis. In maart 1945 maakte de RAF luchtopnamen van een groot deel van Nederland onder meer van Windesheim. Dit kaartje laat pijnlijk duidelijk zien wat Turner voor hij neerstortte waarschijnlijk aan beelden heeft gezien van Windesheim. Ons dorp is goed herkenbaar, de huizen en boerderijen liggen hoofdzakelijk op de banaanvormige es, aan de Bulderinksweg is een grote boomgaard en de tichelgaten zijn nog niet gegraven.


Oorlogsslachtoffer

Op de enige foto die we van Turner kennen kijkt hij ontspannen zelfs wat dromerig in de lens. De te grote pet wat nonchalant schuin op zijn hoofd gezet doet eerder denken aan filmster dan aan een militair.
Zwolle is zijn oorlogsslachtoffers niet vergeten. In 1992 onthulde men als oorlogsmonument een afgebroken propeller in de vorm van een V-teken aan de Pilotenlaan in Schelle. Een aantal straten dat op de Pilotenlaan uitkomt, is vernoemd naar een gesneuvelde geallieerde piloot. Zo is er ook een Turnerstraat. Jimmy Turner is niet weg gegumd uit ons leven maar maakt er nog steeds deel van uit. In Windesheim bij het jaarlijkse ritueel rond de dodenherdenking staat zijn graf en overlijden centraal en is symbool voor alle oorlogsslachtoffers. Dat voelt goed en moet zo blijven.

Uit: Nieuwsbrief Plaatselijk Belang Windesheim e.o. , nummer april 2018
Historische vereniging Windesheim / René van der Have